Традыцыі сямейна-абрадавай паэзіі Жлобіншчыны

0
87
Традыцыі сямейна-абрадавай паэзіі Жлобіншчыны

Вяселле — складаная структурная з’ява, у якой арганічна з’яднаны абрады, рытуалы і песні давясельнай, уласнаславянскай і паслявясельнай частак. Як слушна адзначыў А.С. Фядосік, “за многія стагоддзі склаўся пэўны вясельны рытуал, у якім няпісана рэглэментаваліся абрадавыя дзеянні, паводзіны ўдзельнікаў урачыстасці, спевы ў вызначаны час, прыгаворкі, зычэнні, тосты і інш.” [1, с. 42].

Што датычыць вясельнага фалыслору Жлобінскага краю, то варта адзначыць факты захаванасці асноўных структурных кампанентаў беларускага класічнага вяселля і багацця праяў яго мясцовых асаблівасцей (у рытуалах, абрадах, песнях, прыкметах і павер’ях).

Пачыналася вяселле на Жлобіншчыне, як і ў іншых мясцовасцях Гомельшчыны, ca сватання. Звычайна ў сваты прыходзілі хросныя бацькі, браты і сёстры (“Хросны бацька і матка прыходзілі на дагавор, таксама брацья і сёстры” — запісана ў в. Казіміраўская Слабодка ад Снітко Ніны Вікенцьеўны, 1939 г.н.), жаніх з бацькамі (“Сначала жаніх ca сваімі бацькамі ідзе сватацца ў хату да нявесты з хлебам і соллю” — запісана ў в. Кірава ад Прыходзька Аляксандры Пятроўны, 1937 г.н.), бацькі маладога са сватам (“Бацькі маладога бралі з сабою свата. Свата выбіралі гаваркога, вясёлага чалавека, і яго вельмі паважалі і цанілі” — запісана ў в. Малевічы ад Сталяровай Варвары Васільеўны, 1928 г.н.), іншы раз, каб “паглядзець будушчую жонку сына, бацькам разам з кумам і сватам ішлі ў сваты” (запісана ў в. Мормаль ад Шабека Людмілы Фёдараўны, 1927 г.н.).

Паводле звестак, запісаных у в. Пірэвічы, “ішлі звычайна ў сваты толькі мужчыны, жанчыны ў сваты не хадзілі. Шоў жаніх, бацька, бацька хросны і яшчэ хто”. Прыведзеную інфармацыю пацвердзілі ў в. Чырвоны Бераг, дзе ў якасці сватоў выступалі толькі мужчьшы: “У сваты звычайна ідуць вечарам у суботу і толькі мужчыны — сват, жаніх, бацька жаніха, хросны бацька, брат яго або другія сваякі”.(запісана ад Саханчук Ганны Андрэеўны, 1936 г.н.).

Неад’емным атрыбутам усіх мясцовых варыянтаў вяселля на Жлобіншчыне з’яўляўся хлеб. Вядома, што буханка хлеба і кожны яго кавалак (асабліва першы) або крошка ўвасаблялі сабой долю чалавека”. Бутэлька гарэлкі і хлеб, перавязаны чырвонай стужкай, былі абавязковымі падарункамі падчас сватання з боку сватоў маладога: “Свата павінны былі прынесці бутылку і хлеб, перавязаны краснай лентай” (запісана ў в. Казіміраўская Слабодка ад Снітко Ніны Вікенцьеўны, 1939 г.н.). Менавіта разрэзаны хлеб нявестай з’яўляўся сімвалічнай умовай згоды на шлюб: “Калі нявеста згодна, яна адразае кавалак хлеба” (запісана ў в. Кірава ад Скрыннікавай Ульяны Пятроўны, 1927 т.н.). Акрамя традыцыйных атрыбутаў (гарэлка, хлеб, соль), у в. Рэкта сваты прыносілі з сабой ёлку, якую “вырубаюць, наражаюць яе ўсялякімі кветкамі, канфетамі і нясуць да нявесты”.

Ёлка займає значнае месца ў вясельным абрадавым комплексе беларусаў. Упрыгожаная ў зборную суботу “ёлачка” сімвалізавала дзявоцкасць маладой, яе хараство. Гэты важны атрыбут уяўляў сабой невялікае дрэўца, нават яго вершаліну або галінку, прычым толькі зімой — яловую. Летам жа ў якасці “ёлкі” выступалі галінкі пладовых дрэў. “Ёлачку” ўторквалі ў каравай ці ставілі на спецыяльную падстаўку, упрыгожвалі стужкамі і кветкамі. Такое выкарыстанне ёлкі абумоўлена яе сімволікай вечнасці, ідэяй сувязі светаў і станаў, што ўпісвалася ў больш агульную ідэю пераходу, асноўную для вясельнага і для пахавальнага абрадаў [1, с. 159]. Па кветках, узятых з прынесенай ёлкі, сяброўкі нявесты варажылі аб сваім будучым шлюбе: “Дружкі нявесты выхватываюць кветкі з ёлкі. Калі хто выхваціў дзве, то ў гэтым годзе таксама выйдзе замуж, калі адну, то — не” (в. Рэкта). Як адзначалася вышэй, ёлка як прадметны атрыбут выкарыстоўвалася на розных абрадавых этапах вяселля: у зборную суботу, калі дзяўчаты збіраліся і плялі вянок для маладой, а таксама “потым уюць в’ёльца (ёлку)”. Цікавым адметным момантам у вясельнай традыцыі в. Чырвоны Бераг з’яўляецца ўпрыгожванне ёлкі ў хаце маладога: з ёй ішлі да маладога і закідвалі на страху хаты, што сімвалізавала пажаданне дабрабыту: “У маладога тожа ўюць такую ёлку яго баяры і ідуць з ёй да маладой і закідваюць яе на крышу хаты для дабрабыта” (запісана ад Саханчук Ганны Андрэеўны, 1936 г.н.).

Сватанне, у якім захаваліся са старажытнасці асобныя элементы форм шлюбу (умыканне і купля-продаж нявесты), суправаджалася рытуальным іншасказальным дыялогам: “Заходзяць у хату і кажуць, што ў Вас іе цялушка, ці прадаеце цялушку, калі прадаеце, то мы хочам купіць”.

— Да, у нас цялушка іе, маладзенькая, харошая цёлачка.

— Ну, дак вот пакажыце, пабачым.

Потым гавораць:

— Дык знаеця што, дак мы ж прыйшлі к Вам у сваты, у вас іе дачка, а ў нас іе сын. дак будзем сватамі. (в. Ляды).

— Калі дзяўчына не давала з годы на шлюб, то жаніху выносілі звычайна гарбуз: “Калі жаніх палучыў гарбуза, то сваты зараз жа ад’язджаюць” (запісана ў в. Кірава ад Фамянок Анастас» Раманаўны, 1928 г.н.).

Характэрнымі для жлобінскага вяселля з’яўляюцца такія давясельныя абрадавыя этапы, як запоіны і заручыны. Як правіла, на запоінах замацоўвалася згода на шлюб, вырашалася пытанне аб тым, як праводзіць вяселле, які падрыхтаваць пасаг для маладой і інш. (в. Малевічы). У в. Пірэвічы заручыны па часе супадалі са сватаннем. Як прыгадвала жыхарка гэтай вёскі Елізавета Карпаўна Сасна, 1912 г.н., на заручынах “нявеста адцавала падарунак сватам, каб тыя перадалі яго маці жаніха. Падарунак дарыла толькі ёй, астатнім — не”.

У в. Чырвоны Бераг заручыны, якія адбываліся праз пэўны час пасля сватання, замацоўвалі згоду маладых на шлюб. Бутэлька з зернем, якую нявеста аддае маці жаніха, сімвалізуе развітанне з родным домам і далучанасць да іншага “роду”, да сям’і жаніха: “Калі нявеста дає зерне маці жаніха, гэта значыць, аддае сябе ім” (запісана ў в. Чырвоны Бераг ад Саханчук Ганны Андрэеўны, 1936 г.н.).

У структуры сямейнай абраднасці Жлобінскага раёна мае месца і традыцыйны абрадавы этап зборнай суботы, калі ў хаце маладой “сабіраліся сёстры, падругі. Яны гатовілі нарад нявесты. Дзелалі цвяточкі для жаніха і нявесты і гатовілі галаўны ўбор і распляталі ёй касу. Пры етым яны пелі сумныя песні, у якіх прашчаліся са сваёй падругай, што выходзіла замуж” (запісана ў в, Мормаль ад Шабека Людмілы Фёдараўны, 1927 г.н.).

Абрад, звязаны з “віццём вянка”, суправаджаўся песняй “Зборная субота настала”:

Зборная субота настала,

Ганначка дзевачак збірала,

Сабраўшы, у радочак саджала,

Сама села вышэй усіх, вышэй усіх,

Склала галоўку ніжэй усіх,

Коскамі галоўку пакрыла,

Слёзачкамі лыжкі абмыла Ёсць яе радзімка на свеце,

Уся яе галоўка ў цвеце,

Уся яе галоўка ў вяночку,

Уся яе радзімка ў радочку.

(в. Касакоўка)

Важнае месца ў вясельнай абраднасці Жлобіншчыны займає каравайны абрад. “Важнасць каравайнага абраду абумоўліваецца надзвычай глибокім шанаваннем хлеба і як асновы дабрабыту селяніна, і як шматэтнічнага і многофункцыянальнага сімвала, у якім увасабляліся міфадагічна-магічныя ўяўленні беларусаў” [1, с. 62].

З вялікай адказнасцю рыхтавалі жыхары Жлобіншчыны каравай, з якім яны звязвалі надзеі на заможнае і шчаслівае жыццё маладых. У сувязі з гэтым і імкнуліся падчас выпечкі каравая выканаць занатаваныя народнай мудрасцю ў стагоддзях шматлікія прадпісанні: “Удовы не пяклі каравай, толькі хто з мужыком жыве” (в. Кірава). Асцерагаліся, каб не пашкодзіць каравай: “Каравай, калі пёкся, мог так падняцца, што выцягнуць яго з печы нельзя. Тады разбіралі печ, а каравай недьга бурыць” (в. Чырвоны Бераг)

Паводле тлумачэнняў Надзеі Сцяпанаўны Грышкевіч, 1921 г.н. з в. Малевічы, “калі каравай будзе добры, то і жыццё ў іх будзе добрае, а калі ападзе ці ўзнімецца, то нешчаслівае, бо каравай абазначаў далейшае жыццё маладых”.

Усе абрадавыя моманты, звязаныя з падрыхтоўкай каравая, суправаджаліся песнямі, з выкананнем якіх таксама звязвалі надзеі на тое, каб “каравай вырас вялікі, прыгожы” (в. Пірэвічы):

Ой, каравай, наш каравай,

Ты вялікі вырастай,

Як зярняткі, узрастай,

Сокам жытнім налівай,

Памагай ты маладым,

Каб жылося добра,

Каб вялося добра

І ў хаце, і ў хляве, і ў чэраве. (в. Малевічы)

З караваем у в. Пірэвічы звязвалі вызначэнне цнатлівасці дзяўчыны: калі апошняя захавала сваю дзявочую годнасць, то каравай абвязвалі чырвонай стужкай. “А калі дзяўчына ідзець нячэснай за хлопца, то каравай абвязвалі чорнай лентай. Усім блізкім нявесты абмазвалі дзёгцем дзверы і вокны, каб усе ведалі” (запісана ад Сасны Елізаветы Карпаўны, 1912 г.н.).

Рытуал папярэднічаў абраду вянчання выкупу маладой з боку дружыны маладога. Вянчацца маладыя павінны былі ехаць паасобку: “Маладога і маладую садзілі на розныя вазы. Бацькі нявесты абыходзілі воз нявесты і абсыпалі жытам. Маладая ехала за жаніхом. Пасля вянчання маладыя ўжо садзіліся на адзін воз” (запісана ў в. Пірэвічы ад Калядзенка Сафіі Васільеўны, 1935 г.н.).

Пасля таго, як маладыя пабылі ў царкве і павянчаліся, прыязджалі да хаты маладой, дзе і пачынаўся першы дзень вяселля: “Пасля царквы звычна ехалі да маладой, дзе яе бацькі сустракалі з караваем. Малады з маладою выпівалі па чарцы, адкусвалі каравай і садзіліся за стол” (запісана ў в. Малевічы ад Грышкевіч Надзеі Сцяпанаўны, 1921 т.н.). Іншы раз, сустракаючы маладых, іх бацькі падносілі ім “румачку з гарэлкай і мёд, каб салодка ім жылося” (запісана ў в. Марусенька ад Асташкевіч Ганны Аўрамаўны).

Прынята было ў мясцовай традыцыі в. Марусенька, каб “маладыя крыху адкусілі з паднесенага ім каравая”, прычым лічылі: “хто болей адкусіць, той будзе ўжо і ў доме галоўны”.

У в. Шыхаў маладыя, калі павянчаліся, ехалі спачатку да хаты жаніха, дзе пачынаўся першы дзень вяселля, дзялілі каравай, падрыхтаваны з боку маладога. Паводле ўспамінаў Ульяны Пятроўны Скрыннікавай, 1927 г.н. з в. Кірава, калі “маладыя прыязжаюць, яны праходзяць праз вянец і першымі садзяцца за стол: жаніх — з адной стараны, а нявеста — з другой. Калі госці выпіваюць за маладых і крычаць “горка”, жаніх доўжэн прапаўзці ўздоўж усяго стала і пацалаваць нявесту”.

Непарушнасць сямейных адносін і іх моц звязвалі ў гэтай вёсцы з наступнымі сімвалічнымі дзеяннямі: “Маці нявесты ўдарае галавой жаніха галаву нявесты, каб іх сям’я бьша крапчэй. Чым сільней яны ўдараюцца галовамі, тым сільней будзе ў іх сям’я” (запісана ў в. Кірава ад Скрыннікавай Ульяны Пятроўны, 1927 г.н.).

Абрад расплятання касы сімвалізаваў пераход маладой у іншы стан — жаноцкі: “Расплёўшы касу, нявесце з валос рабілі абручык, адзявалі чапец, які шылі загадзя, а паверх — платок. Гэта азначала, што дзяўчына цяпер стала дамай і не має права больш насіць касу. Гэта лічылася грахом. У сукенку дзяўчына пераапраналася не белага колеру, а якога-нібудзь іншага. Гэта таксама было знакам таго, што дзяўчына становіцца жанчьгаай” (запісана ў. в. Пірэвічы ад Калядзенка Сафіі Васільеўны, 1935 г.н.).

У в. Радуша сімвалічныя дзеянні, звязаныя з пераводам маладой у іншы стан, былі вядомы пад назвай “завіванне нявесты”: На стуле платок ляжыць, каб завіваць, бярэм етого платка, становімся ды спяваем:

Мы цябе, Наташко, завіваємо,
Шчасцем долю надзяляемо.
Ой, будзь багата, як зямля.
Ой, будзь здарова, як вода.
Ой, будзь прыгожа
Да старасці, як ружа.

(запісана ад Дземідзенка Кацярыны Міхайлаўны, 1924 г.н.)

Вясельны абрадавы цыкл на Жлобіншчыне заканчваўся звычайна так званай вясельнай бяседай, на якую запрашаліся ў госці бацькі маладога і маладой і іншыя родзічы: “Назаўтра прыглашалі ўсю нявесціну радню ў хату маладога, працягвалася вяселле” (запісана ў в. Верхняя Алба ад Валчанковай Марыі Фёдараўны, 1919 г.н.).

У в. Казіміраўская Слабодка паслявясельная частка мела назву “пятухі”: “На трзці дзень сабіраліся цыгане. Мужчыну перадзявалі ў няв есту, а жанчыну — мужыком. Потым хадзілі па хатах. Там давані курэй або індзюкоў” (запісана ад Снітко Ніны Вікенцьеўны, 1939 г.н.).

У в. Чырвоны Бераг трэці дзень вяселля таксама меў назву “пятухі”: “У еты дзень нараджаюцца ў цыганей і ходзяць па тых хатах, хто гуляў на вяселлі. Уперадзе ў іх ідзе запрэжаны пятух. Кожна хата далжна падарыць куру або пятуха. Людзі даюць, а як няма — плацяць грошы за яго. В еты дзень гарэлку людзі прыносяць самі. А пішча — етыя пятухі. їх скубуць, вараць, жараць. Тут ужо падстаўляюць другіх маладых з жанатых пар і прадаўжаецца такое вяселле” (запісана ад Саханчук Ганны Андрэеўны, 1936 г.н.)

У в. Малевічы на трэці дзень вяселля збіраліся ў хаце маладой і “спраўляліся крошкі”, лічылася, што “гэта ўжо маладая хазяйка частує гасцей” (запісана ад Грышкевіч Надзеі Сцяпанаўны, 1921 г.н.).

У в. Пірэвічы бацькі нявесты прыязджалі ў госці да дачкі, як гаварылі ў гэтай мясцовасці, “раскідваць галавешкі”. Пры гэтым вяселле завяршалася пярэзвамі, калі “дзядзька вядзе спачатку ўсіх к сабе дадому, там гуляюць, угашчаюцца, выпіваюць. Потым цётка — к сабе. I так маглі абайці ўсю дзярэўню” (запісана ад Сасны Елізаветы Карпаўны, 1912 г.н.). На пытанне, чаму замацавалася такая назва “раскідваць галавешкі” за апошняй часткай вяселля, жыхарка в. Пірэвічы Ніна Міхайлаўна Сапачова, 1933 г.н., адказала: “Мы лічылі, што свадзьба — гэта вогнішча. А калі яна прашла, то тлелі галавешкі. Во і збіраліся іх раскідваць”.

Пры гэтым пасля вясельная цырымонія адбывалася ў жартаўлівай форме і па структуры не адрознівалася ад вясельнай часткі, за выключэннем маладых, ролю якіх выконваў хтосьці з саміх гасцей: “У гэты дзень хтосьці з гасцей пераапраналіся ў маладых, нявесту і жаніха. Яны займалі месца маладых і весялілі гасцей. Для іх рабілі таксама свой каравай. Усе госці падыходзілі да падстаўных маладых і жартоўна віншавалі іх, даравалі нешта. Напрыклад, даравалі жыта і казалі так: “Дарую стакан жыта, каб жылі вы сыта. Дарую качан капусты, каб у вашай хаце не было пуста” (запісана ў в. Пірэвічы ад Сапачовай Ніны Міхайлаўны, 1933 г.н.).

У в. Шыхаў паслявясельныя бяседныя гулянні пад назвай “госці” адбываліся то ў хаце бацькоў маладой, то ў хаце бацькоў маладога: “На другую нядзелю маці маладой заве ўсіх родзічаў да сябе, а на трэццюю — маці жаніха” (запісана ад Ганжуравай Раісы Міхайлаўны).

Радзінна-хрэсьбінныя абрады і звычаі Жлобіншчыны, захоўваючы агульнаэтнічную аснову, вылучаюцца сваім мясцовым каларытам і ўключаюць адметны дародавы комплекс народных вераванняў. Звернемся спачатку да характарыстыкі міфалагічных уяўленняў, звязаных з цяжарнасцю жанчыны. Каб дзіця было здаровым, патрабавалася сур’ёзна выконваць шматлікія правілы, якія набылі характар стэрэатыпных. Нельга было цяжарнай жанчыне “пужацца, а калі спужаецца, то нельга хапацца рукамі за ліцо, каб у дзіцяці не было відных плям; нельга глядзець на пакойніка, каб дзіцёнак не быў бальным і бледным” (запісана ў в. Касакоўка ад Страковіч Марыі Фёдараўны, 1919 г.н.).

Паводле ўяўленняў жыхароў в. Лясань, каб пазбегнуць у будучым хваробы вачэй у дзіцяці, забаранялася цяжарнай жанчыне “доўга ў зеркала глядзецца”.

Асцерагалася цяжарная жанчына і наступаць “на што крывое, на палку ці дугу”, бо лічылася, што дзіця можа ў такім вьшадку нарадзіцца “або гарбатым ці быць з адной нагой карацейшай”. Пазбягалі цяжарныя жанчыны “біць ці штурхаць сабак і кошак”, каб пазбегнуць “з’яўлення ў дзіцяці валасянога пакрова”.

Клапаціліся будучыя маці і аб тым, каб у дзіцяці фарміраваліся правільныя маральна-этнічныя погляды ў адносінах да навакольнага свету і людзей, таму і не дазвалялі сабе “красці, сварыцца з кім-небудзь” (запісана ў в. Лясань ад Кудзіковіч Веры Іванаўны, 1918 г.н.)

Шэраг прыкмет і павер’яў быў звязаны з poдамі жанчыны. Каб іх аблегчыць, трэба было развязваць усе вузлы, касу расплесці. Утойвалі ў народзе і сам дзень родаў, каб жанчыну “аберагці ад чужых вачэй, ад урокаў і злога чалавека” (запісана ў в. Касакоўка ад Страковіч Марыі Фёдараўны, 1919 г.н.).

Захаваліся і рэшткі міфалагічных уяўленняў, звязаных з засцярогай навароджанага ад нячыстай сілы: “Пасля нараджэння дзіцяці — Яго абмывалі вадой, каб абараніць ад нячыстай сілы” (запісана ў в. Касакоўка ад Чысловай Елізаветы Цімафееўны, 1917 г.н.).

Важнымі момантамі ў жыцці бацькоў былі выбары кума і кумы, бабкі-павітухі, якіх лічылі самымі ганаровымі персанажамі і адорвалі падарункамі: “Бралі бабку, яна прынімала роды. Пасля бабцы дарылі падарак, ткань на плацце. Гэта называлася “выціраць рукі аб плацце”. Гэта было абавязкова. Калі гулялі хрэсьбіны, бралі кума і куму. Куме дарьші плацце, а куму — рубашку” (запісана ў в. Лясань ад Кудзіновіч Веры Іванаўны, 1918 г.н.).

Калі выбіралі “ў хросныя”, то якіх родзічаў, да абязацельна жанатых да замужніх. “Ад кумаўства не адказуваліся, бо ета было грахом і прыносіла няўдачу” (запісана ў в. Лясань ад Кудзіновіч Веры Іванаўны, 1918 г.н.).

Царкоўны абрад хрышчэння дзіцяці завяршаўся святкаваннем хрэсьбін, на якіх меў месца абрад разбівання гаршка з кашай. 2 разы выносяць “падманную кашу”, толькі за трэцім разам ставяць на стол сапраўдную бабіну кашу: “Да застолля баба хавае гліняны гаршок, і кум або другія з гасцей даўжны знайсці гэты гаршок. Выпівалі, елі, танцавлі, пелі песні. Той, хто нашоў кашу, выносіць сначала падманавую кашу (то петуха, то капусту) і пытае ў бабы: “Твая каша?”, а тая гавора: “Мая каша з канапелькамі, а вы, госці, з капейкамі” (запісана ў в. Зялёная Слабада ад Тамашовай Ганны Дзянісаўны, 1922 г.н.). Звычайна кум атрымліваў права разбіваць гаршок з кашай, прычым чарапкі імкнуліся пакласці на галаву тым, хто жадаў мець дзяцей (запісана ў в. Лясань ад Кудзіновіч Веры Іванаўны, 1918 г.н.). “Чарапкі даюць незамужнім дзеўкам” (запісана ў в. Зялёная Слабада ад Тамашовай Ганны Дзянісаўны, 1922 г.н.).

У в. Лясань перад тым, як есці кашу, трэба было “памыць рукі ў вадзе з бярозавымі галінкамі”.

Адорванне падарункамі бацькоў навароджанага, кумоў і бабкі — важны абрадавы момант у сістэме радзінна-хрэсьбінных святкаванняў. Калі непасрэдна адорвалі дзіця, то гучалі наступныя пажаданні: “Нарадзілася дзіця на белы свет, хай не знає ніякіх бед. Вот яму мыла, каб было для ўсіх міла. Дару палаценца, каб выціраўся бела і глядзеў ясна ў акенца. Дару анучы, каб ножкі не балелі босы” (Запісана ў в. Зялёная Слабада ад Тамашовай Ганны Дзянісаўны, 1922 г.н.).

Заканчваліся звычайна хрэсьбіны тым, што бабку-павітуху бацька навароджанага павінен быў адвезці дадому: “А бабку бацька дзіцёнка доўжэн быў завезці дамоў на калёсах ці на санях, калі хрысціны былі зімою” (Запісана ў в. Лясань ад. Кудзіновіч Веры Іванаўны, 1918 г.н.).

Радзінна-хрэсьбінныя песні, якімі суправаджаліся хрэсьбіны, мелі традыцыйную класіфікацыю: песні, адрасаваныя дзіцяці і бацькам навароджанага, кумам, бабцы, застольна-бяседныя. Сатырычна-гумарыстычным зместам вылучаліся песні, адрасаваныя кумам: Напілася, кума, напілася Да ў каморцы спаць уляглася.

А там мышы дурнеі
Да куме плацця праелі.
Уставай, кума, ужо дзень,
Ідзі дамоў да плацця пераадзень.
(Запісана ў в. Лясань ад Кудзіновіч Веры Іванаўны, 1918 г.н.).

Як бачым, сямейна-абрадавая паэзія Жлобінскага краю — яскравая старонка ў духоўнай культуры гэтага рэгіёна. Зыходзячы з аналізу фактычнага матэрыялу, запісанага апошнім часам у розных вёсках Жлобінскага раёна, можна зрабіць вьшад аб устойлівасці бытавання традыцый сямейна-абрадавай паэзіі і аб асаблівай цікавасці жыхароў да вясельнай і радзінна-хрэсьбіннай абраднасці і паэзіі.

  1. Фядосік А.С. Беларуская сямейна-абрадавая паэзія. Мінск: Беларускі кнігазбор, 1987. — 126 с.
  2. Беларуская міфалогія: Энцыклапедычны слоўнік С. Санько, Т. Валодзіна, У. Васілевіч і інш. Мн.: Беларусь, 2004. — 592 с.

Аўтар: В.С. Новак
Крыніца: «Скарына і наш час», IV міжнародная навуковая канф. (2008, Гомель). Міжнародная навуковая канферэнцыя «Скарына і наш час», 13-14 лістапада 2008 г.: [матэрыялы]: у 2 ч. Ч. 2 / рэдкал.: А. А. Станкевіч (гал. рэд.) [і інш.]. — Гомель: ГДУ імя Ф. Скарыны, 2008. — С. 217-225.