“Будзе тое ж самае, толькі новае”. Як гомельскі бізнесмен рэканструюе стары будынак на Пралетарскай

2
1604
Стары будынак на вуліцы Пралетарскай у Гомелі зараз рэканструюе бізнесмен
Выгляд будынка да пачатку будаўнічых прац

Горад над Сожам можа згубіць яшчэ адзін помнік архітэктуры — новы ўладальнік будынка на вуліцы Пралетарскай, 16 у Гомелі дужа спецыфічна разумее панятак “гістарычная каштоўнасць” і абяцае зрабіць “усё так як і было, толькі з цалкам новых матэрыялаў”. Ці пойдзе такі падыход на карысць помніку гісторыі спрабуе разабрацца Яўген Меркіс.

“Мяне гэтае смецце не цікавіць, можаце забіраць”

У гэтым годзе гомельская драўляная забудова нарэшце дачакалася ўвядзення ў навуковы зварот: гісторык Яўген Малікаў выдаў кнігу, прысвечаную яе асаблівасцям і адметнасцям. Да выратавання і захавання найбольш адметных прыкладаў драўлянай спадчыны нашых продкаў, вядома, яшчэ далёка. Але наяўнасць такога выдання дазваляе крок за крокам пераканаць, што каштоўнасць гэтых дамкоў – не выдумка мясцовых “краязнаўцаў-фрыкаў” і што рупіцца аб тым, каб яны не зніклі, варта ўжо сёння кожнаму з нас.

На прэзентацыі даследавання сабралася поўная зала, якая змяшчала людзей самых розных узростаў, прафесій ды зацікаўленасць. Аб’ядноўвала ўсіх адно – любоў да старых дамкоў з багатым разьбяным дэкорам у родным для іх Гомелі.

Тым большае здзіўленне ў мяне выклікалі заявы аднаго з прысутных на аўтограф-сэсіі пасля прэзентацыі кнігі. Стоячы ў чарзе мужчына гучна хваліўся тым, што менавіта ён – уладальнік будынка былой ваеннай пракуратуры на вуліцы Пралетарскай, 16 і што хутка будынак нарэшце набудзе неабходны яму лоск ды прыгажосць.

Дом на вуліцы Пралетарскай у ГомеліДом на вуліцы Пралетарскай у ГомеліМужчына шчодра дэманстраваў прысутным візуалізацыі таго, як дом мае выглядаць у будучыні. Пры гэтым яго выгляд адрозніваўся ад звыклага нам.

Мой позірк перш за ўсё прыцягнулі ліштвы на вокнах і я спытаў, чаму будзе менавіта так. У адказ мужчына сказаў, што ўсё старое будзе знятае з будынка і ўсе элементы будуць вырабленыя наноў з нуля.

— Але які сэнс гэта ўсё рабіць, калі ад гэтага згубіцца аўтэнтыка будынка, каму патрэбнае тое ж самае, але новае? Гэта ж імітацыя, а не рэканструкцыя!
—Мяне гэта не цікавіць. Калі Вам гэтае смецце трэба, то прыязджайце, я аддам, але ў мяне потым усё будзе стаяць новае.
— А як жа закон?
— А што мне закон? Калі ў гэтай краіне ўсё рабіць па законе, то нічога не атрымаецца

Гісторыка-культурная каштоўнасць - такі знак ёсць на будынку па вуліцы Пралетарскай у ГомеліУсе заўвагі, ўпэўнены выключна ў сваёй праваце, бізнесмен ігнараваў.

Разьбяны дэкор ліштваў на доме ў ГомеліДзіўнасць сітуацыі падкрэслівала тое, што пры гэтым ён знайшоў час і наведаў прэзентацыю кнігі, на якой яе аўтар яшчэ раз пераконваў усіх у важнасці захавання старой драўлянай забудовы Гомеля як мага больш у аўтэнтычным выглядзе. Як такія супрацьлеглыя ўяўленні – цікавасць да сапраўднай спадчыны і важнасць яе захавання можа суіснаваць адначасова з жаданнем “зрабіць усё наноў” я так і не зразумеў.

Разьбяны дэкор ліштваў на доме ў ГомеліАд героя года да фэйла года

Зразумела, што будынак, які быў выкуплены новым уладальнікам на аўкцыёне ўжо шмат год патрабаваў рамонту і рэстаўрацыі. Важнасць аднаўлення ўсяго так, як і было – адна з умоваў набыцця дома і новаму гаспадару даводзіцца выконваць узятыя на сябе абавязкі. Але атрымліваецца, што гэтую самую аўтэнтычнасць усе разумеюць па-свойму – краязнаўцы ды занепакоеныя грамадскія актывісты выступаюць за максімальнае захаванне арыгінальных элементаў пры іх належнай рэстаўрацыі, а бізнесмен – толькі за іх знешнюю імітацыю з новых матэрыялаў…

Старое вакно ў ГомеліДраўляны дэкор старой хаты ў ГомеліВарта адзначыць, што будынак з’яўляецца помнікам архітэктуры і па ідэі за ўсімі будаўнічымі працамі мае здзяйсняць нагляд Міністэрства культуры ці найменьш Упраўленне архітэктуры г. Гомеля, што месціцца зусім побач. Але на практыцы не заўважана аніякай рэакцыі з іх боку на магчымыя парушэнні ў працэсе бягучай “рэстаўрацыі” дома.

Разьбяны дэкор старых будынкаў у ГомеліПрыгожае вакенца ў ГомеліЧаста абураных чымсці грамадскіх актывістаў ды гісторыкаў абвінавачваюць у тым, што яны толькі крытыкуюць, але пры гэтым не прапаноўваюць канструктыўных шляхоў вырашэння існых праблем. Але ў гэтым выпадку новаму ўладальніку дома было неаднаразова прапанавана не ўтылізаваць старыя разьбяныя элементы аздаблення дома, а адрэстаўраваць іх. Прычым досвед такіх прац у гомельскіх спецыялістаў ужо ёсць – у 2015 годзе сіламі актывістаў ды валанцёраў былі адрамантаваныя ліштвы і разьбяны дэкор дома на рагу Кірава і Новапалескай.

Але ўсе спробы пераканаць новага ўладальніка пакуль што былі марнымі. Ён па-ранейшаму лічыць, што толькі ён адзін разумее, што такое сапраўдная гісторыя і аўтэнтыка.

Прапільны дэкор на старым будынку ў ГомеліВід будынка па вуліцы Пралетарскай у Гомелі
Здзіўленне выклікае і яго перакананасць у тым, што новыя элементы разьбянога дэкору і ліштвы яму абыйдуцца танна. Такі варыянт магчымы толькі пры выкарыстанні танных тэхналогій працы з дрэвам, але ці працягнуць такія элементы доўга і наколькі прыгожа нават па дзіўных уяўленнях новага гаспадара яны будуць выглядаць яшчэ вялікае пытанне.

Масіўныя вокны на старым доме ў ГомеліДраўляныя ўпрыгажэнні на старым вакне ў ГомеліПры гэтым у Гомелі існуе прыклад грунтоўнага і паслядоўнага падыхода да захавання старых будынкаў іх новымі ўласнікамі. Уладальнік будынка на рагу Пралетарскай і Гагарына крок за крокам аднаўляе свой дом без спробаў змяніць яго да непазнавальнасці і выдаць новае за арыгінал. Чым не прыклад для пераймання?

Стары дом у Гомелі
Самая акуратная рэстаўрацыя праведзена на звычайным жылым доме на перакрыжаванні Пралетарскай і Гагарына

Самае дзіўнае ў гэтай гісторыі тое, што чалавек, які мог стаць адным з сваевобразных “герояў года” ў вачах гомельскай грамадскасці (калі б працы па рэканструкцыі дома вяліся кампетэнтна) праз уласную самаўпэўненасць і нежаданне слухаць заўваг і прапаноў можа заслужыць сабе, сваёй кампаніі ды новаму дому зусім сумнеўную славу. Не хацелася б, каб у Гомелі з’явілася гэткае ўласнае найменне некампетэнтных падыходаў да захавання ўласнай спадчыны, створанае паводле прозвішча гэтага бізнесмена.

Каваны навес над ганкам у ГомеліКаваны навес над ганкам у ГомеліЗастаецца спадзявацца, што новы ўладальнік нарэшце прыслухаецца да канструктыўнай крытыкі, паколькі яна скіраваная не супраць яго асабіста, а да тых дзіўных падыходаў, якімі ён зараз кіруецца пры рэстаўрацыі будынка.

Прыгожае вакно ў ГомеліВарта зразумець, што дом на Пралетарскай – наша агульная спадчына незалежна ад таго, каму ён належыць і толькі сумеснымі намаганнямі можна будзе ўдыхнуць новае жыццё ў стары будынак не забіўшы яго душу.

Від на вуліцу Пралетарскую ў Гомелі

Аўтар тэксту і здымкаў (акрамя здымка будынка на рагу Гагарына і Пралетарскай): Яўген Меркіс